ESG İLKELERİYLE KONTROL ORTAMININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI

Abstract

Bu çalışma, çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) ilkelerinin, iç kontrol sistemlerinin temel bileşenlerinden biri olan “kontrol ortamı” üzerindeki etkisini kavramsal düzeyde incelemektedir. Literatürde kontrol ortamı çoğunlukla klasik yönetişim unsurları (etik değerler, liderlik, organizasyon yapısı) üzerinden tanımlanmakta; sürdürülebilirlik ilkeleriyle entegrasyonuna ilişkin modeller ise oldukça sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda çalışma, ESG ilkeleriyle bütünleşik bir kontrol ortamı yapısına yönelik özgün bir kuramsal çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma, Web of Science veri tabanında 2017–2024 yılları arasında yayımlanmış altı nitelikli yayının içerik analizine dayalı olarak yapılandırılmıştır. Tematik sınıflandırmalar “kurumsal yönetişim”, “dijitalleşme”, “sürdürülebilir liderlik” ve “çevresel risk yönetimi” olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır. Bulgular, ESG temelli yönetişim yaklaşımlarının kontrol ortamı bileşeninde çok boyutlu dönüşüm yarattığını; ancak uygulamaya yönelik modellerin literatürde eksik kaldığını ortaya koymaktadır. Çalışma, yeşil liderlik, karbon etiği, dijital şeffaflık ve ESG odaklı kurumsal kültür gibi unsurları içeren bir kontrol ortamı model önerisi geliştirmiştir. Sonuç olarak hem teorik hem uygulamalı düzeyde sürdürülebilir iç kontrol sistemlerine geçişin gerekliliği vurgulanmaktadır. Anahtar Kelimeler:, ESG, Sürdürülebilirlik, Kontrol Ortamı, Yönetişim.