6 Şubat 2023 Tarihli Kahramanmaraş Merkezli Depremlerin Şirketlerin Finansal Performansına Etkisi: BIST Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektöründe Bir Uygulama

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinin Borsa İstanbul Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektöründe (XTEKS) yer alan şirketlerin finansal performansına olan etkisini, deprem bölgesinde yer alan işletmeler özelinde analiz etmektir. Bu amaç doğrultusunda, deprem öncesi (2022) ve sonrası (2023-2024) dönemlere ait 10 farklı finansal performans kriteri, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada, kriter ağırlıklarını belirlemek için Entropi yöntemi, alternatiflerin nihai performans sıralamasını yapmak için ise TOPSIS uygulanmıştır. Entropi analizi, deprem sonrasında finansal performansın önceliklerinin kökten değiştiğini göstermiştir. Kârlılık oranlarının ayırt ediciliğini yitirmesine karşın, likidite oranları (özellikle nakit oranı) ve alacak devir hızı gibi operasyonel verimlilik kriterlerinin ağırlıkları çarpıcı biçimde yükselmiştir. Bu durum, piyasanın belirsizlik ortamında kâr maksimizasyonu yerine finansal dayanıklılık ve kısa vadeli nakit akışını güvence altına almaya odaklandığını ortaya koymaktadır. TOPSIS sonuçları, depremin etkisinin heterojen olduğunu ve sektör genelinde bir performans kaybı yaşandığını göstermiştir. Deprem Bölgesi şirketlerinden ARSAN ve ROYAL’ın 2024 yılında sektörün en üst sıralarında (sırasıyla 1. ve 2. sıra) konumlanması, yüksek içsel finansal disipline sahip şirketlerin afet sonrası dönemde rakiplerinden pozitif yönde ayrışabildiğini kanıtlamıştır. Buna karşın, HATEK gibi şirketlerin skorlarının en alt seviyelere gerilemesi, coğrafi şokun şiddeti ile faaliyet aksamalarının birleştiği durumlarda finansal performansın tamamen sekteye uğrayabildiğini göstermiştir. Çalışma, işletmelerin benzer afetlere karşı finansal açıdan daha güçlü bir konuma gelmesi için, yüksek nakit rezervleri tutmayı, kriz planlarına etkin alacak yönetimi mekanizmalarını dahil etmeyi ve performans değerlendirmesinde kârlılık yerine likidite kriterlerine öncelik vermeyi önermektedir. Anahtar Sözcükler: BIST Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü, Finansal Performans, TOPSIS, Deprem