Bitlis/Nemrut Dağı Arkeoloji Çalışmaları: Tarih Öncesi Çağlar ve Yeni Araştırmalar

Abstract

Bitlis ili sınırları içerisinde yer alan Nemrut Dağı, arkeoloji bilimi açısından son derece önemli bir konuma sahip olmasına rağmen, bu alanda yapılan bilimsel çalışmalar oldukça sınırlıdır. Mevcut araştırmalar değerli olmakla birlikte, konunun kapsamını aydınlatmak için yeterli düzeyde değildir. Dağın çevresi başta olmak üzere Mezopotamya, Levant, İran ve neredeyse tüm Yakındoğu genelinde yürütülen tarih öncesi dönem kazılarında Nemrut obsidyenine rastlanmıştır. Ancak bu buluntular, kazı alanlarındaki çalışmaların birer yan ürünü olarak ele geçmiş olup, hammadde kaynağının kendisi üzerinde ayrıntılı araştırmalar yapılmamıştır. Bu eksikliği gidermek amacıyla 2025 yılında başlatılan yeni çalışmalar, Nemrut obsidyenine yönelik kapsamlı incelemeler içermektedir. Bu incelemeler, dağın doğal kaynaklarının tarih öncesi toplumlar tarafından hangi dönemlerde ve ne ölçüde kullanıldığını ortaya koymakta, aynı zamanda bölgedeki kalıcı ve geçici yerleşimleri de belirlemektedir. Ayrıca, hammadde kaynağına ulaşmak amacıyla bölgeye gelen kültürlerin yol güzergâhları ve bu kültürlere ait arkeolojik kalıntıların izleri de araştırılmıştır. Eski ve yeni verilerin karşılaştırılmasıyla, Nemrut Dağı obsidyeninin bölgesel ve kültürel önemi bu çalışmada ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Bitlis, Nemrut Dağı, Obsidyen, Litik, Paleolitik Çağ, Neolitik Çağ.