Mağrib-i Aksâ’da Kurulan Son Berberî Devletine Bir Bakış: Vattâsîler (1471-1554)

Abstract

Bu Makalede, Merînîlerin, Mağrib-i Aksâ’yı ele geçirdiği süreçte Rîf bölgesini yurt tutan Berberî asıllı Vattâsî ailesinin, Merînî Devleti’nde vezir iken iktidarı ele geçirip, güçlenmesi incelenmektedir. Vattâsîlerin, kimi araştırmalarda “İkinci Merînî Devleti” olarak adlandırılmasına rağmen bağımsız bir hanedan olarak Fas tahtını ele geçirmeleri, bu çalışmanın temel odağını oluşturmaktadır. Çalışmada, Vattâsîlerin Hristiyan devletler ve Mağrib’deki Müslümanlara karşı tutum ve yaklaşımları, özellikle Endülüs Hristiyanlarının Reconquista (yeniden fetih) döneminde, onlarla olan mücadeleleri ele alınmıştır. Ayrıca Mağrib’de soylarını Hz. Muhammed’e dayandıran “Seyidlerin” kurmuş olduğu Müslüman gruplarla yaşadıkları çatışmalara da değinilmektedir. Türkçe literatürde, Vattâsîler çoğunlukla Merînî tarihinin devamı olarak irdelenmiştir. Ancak bu makale, Vattâsîlerin, Merînîlerden bağımsız bir siyasi yapı olarak irdeleyip literatüre katkı sağlamayı amaçlamıştır. Çalışma, daha çok siyasi tarih çerçevesinde kaleme alınmış olup dönemin kültürel ve sosyoekonomik boyutlarına sınırlı ölçüde temas etmiştir. Anahtar Kelimeler: Vattâsî, Merînî, Mağrib, Sa’dî, Berberî