Klasik Şiirde Kadim Şehir: Klasik Edebiyat Manzumelerinde Bitlis

Abstract

Klasik Türk şiirinin bireysellikten sıyrılıp toplumsal tema ile güçlü bir şekilde buluştuğu alanlardan biri de mekân anlatımının yapıldığı şehrengiz, bilâdiyye gibi edebî türlerdir. Bu metinlerde klasik Türk edebiyatının zengin hayal dünyası ve söz varlığı; mekânın güzelliği, tarihi ve insanıyla birleşir. Bu yolla şiir; ait olduğu mekânın bir anını, dönemini kelimelerle resmeder ve sonraki çağlara aktarır. Bu manzumeler, mekân tarihi için eşsiz kaynaklar olarak literatürde yerlerini alır. İnsanlık tarihi açısından önemli bir coğrafya olan Anadolu da edebî türlerde ziyadesiyle yer almıştır. Birçok medeniyete ev sahipliği yapan bu kadîm coğrafyanın birçok şehri klasik Türk şiirine konu olmuştur. Bu şehirlerden biri de Bitlis’tir. Bitlis; coğrafi konumu, binlerce yıllık geçmişi, doğasının güzelliği ve yetiştirdiği önemli âlimlerden dolayı bu edebî gelenekte yerini almıştır. Şehir; klasik Türk şirinde farklı yüzyıllarda kaleme alınan metinlerde temel konu olarak geçtiği gibi manzumelerin bölümlerinde de farklı anlam ilgileriyle kullanılmıştır. Mezkûr manzumeler üzerine birçok akademik çalışma da yapılmıştır. Bu çalışma; klasik Türk edebiyatında Bitlis’i konu edinen veya Bitlis’in zikredildiği manzumeleri bir araya getirmeyi, bu manzumelerin içerikleri ile ilgili karşılaştırmalı bir değerlendirme yapmayı ve bu konuda yapılmış olan akademik çalışmaları tanıtmayı amaçlamaktadır.