Afrika’da İslâm’ın Yayılmasında Hac Yolculuklarının Etkisi

Abstract

Bu çalışmada Afrikalı hacıların hac yolculukları esnasında farklı toplumlarla olan iletişimi ve bunun sonucunda İslâm’ın diğer toplumlar tarafından tanınması ele alınmıştır. Bu tespitlerin yapılabilmesi amacıyla ilgili tarih eserleri, seyahatnameler ve araştırmalardan istifade edilmiştir. Afrika’da İslâm, Hz. Peygamber döneminde yayılmaya başlamıştır. İslâm hâkimiyeti öncelikle fetihler ile başlamış daha sonra evlilikler, tarikatlar, göçler, hac yolculukları ve tebliğlerle Afrika’ya yerleşmiştir. Bu makalede İslâm’ın Afrika kıtasında hac yolculukları sırasında yayılması mevzu bahsedilmektedir. Hac için uzun mesafeler kateden Afrikalı hacılar, yolculukları esnasında Hicaz’a varmak için farklı toplumlarla karşılaşmış ve bu toplumların İslâm’la tanışmasına vesile olmuşlardır. Özellikle Batı Afrikalı hacıların Atlas Okyanusu’ndan başlayıp Kızıldeniz’e doğru devam eden hac yolculukları birçok animist kabilenin bulunduğu bölgeden geçmekteydi. Ayrıca Afrika’nın birçok bölgesindeki bazı kabileler hacca gidenlere özel saygı göstermekteydi. Hacılara gösterilen bu itibarın da etkisiyle hacdan dönenler toplumların ıslahı için daha çok çalışmakta ve onların İslâm’a tabi olmaları için gayret göstermekteydiler. Sonuç olarak Afrika’da İslâm’ın yayılmasında hac yolculuklarının önemli bir rol oynadığı görülmüştür.