Kırsal Bölgelerde Taziyelerin Toplumsal Bütünleşme Üzerindeki Etkileri: Iğdır Örneği

Abstract

Bu çalışma, Iğdır İlinde gerçekleştirilen saha araştırmasına dayalı olarak taziye ritüellerinin kırsal bölgelerde toplumsal bütünleşme üzerindeki bütünleştirici etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan çalışmada, 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile yüz yüze ses kaydı alınarak derinlemesine görüşme yapılmıştır. Katılımcıların aktarımlarına göre taziyeler, özellikle aile, akraba ve kabile/aşiret ilişkilerinde önemli bir sosyal uzlaşı ve barış zemini oluşturmaktadır. Taziyelerin hem küçük ölçekte aileler arasında hem de geniş çapta toplumun üyeleri arasında uzlaştırıcı bir etkiye yol açtığı görülmüştür. Araştırma bulguları, taziyelerin kardeşler arasındaki kırgınlıkları büyük ölçüde azalttığını, akraba ve aşiret ilişkilerinin onarmasına vesile olurken kimi zaman yalnızca geçici bir yakınlaşma sağladığını göstermektedir. Katılımcılar, ilgili ailede gerçekleşen ölümün birleştirici niteliğine ve toplum baskısının küskün tarafları barışmaya yönlendirmesine sıkça vurgu yapmıştır. Ayrıca, toplumdaki bireyler ya da topluluklar arasındaki derin husumetler (kan davası, namus meseleleri vb.) söz konusu olduğunda, taziyelerin barıştırıcı rolünün sınırlı kaldığı ortaya çıkmıştır. Taziyelerin bütünleştirici işlevinin yanında olumsuz yönleri olarak uzun sürmesi, taziye sahiplerine ağır maddi yük getiren yemek ikramları ve psikolojik yıpranma öne çıkmaktadır. Katılımcılar, yemek verme geleneğinin kaldırılması gerektiğini sıklıkla dile getirmiştir. Fakat genel olarak taziyelerin toplumsal dayanışmayı güçlendiren, dini ritüeller aracılığıyla manevi bir atmosfer oluşturan ve kuşaklar arası iletişimi destekleyen yönleri de vurgulanmıştır. Sonuç olarak, taziyeler sosyal bütünleşmeye katkı sağlayan çok boyutlu işlev taşımaktadır.