Kırgız Efsanelerinin Ekofolklor Bağlamında Okunması

Abstract

Edebi metinlerde insan doğa ilişkisini incelemek için ekofolklor, ekoeleştiri gibi yaklaşımlar geliştirildiği görülmektedir. Bu yaklaşımlarda sözlü ve yazılı kültürde yer alan anlatmalarda çevre, doğa ve hayvan kavramları incelenmektedir. Sözlü kültür ürünleri ilgili kavramların mitik ve kutsal özelliklerinin işlevsel yönünü içerir. Bu husustan hareketle çalışmada Kırgız sahası halk anlatmaları içerisinde yer alan Kırgız Efsaneleri üzerine ekofolklorik bir okuma yapılmıştır. Çalışmada efsane konusu hakkında bilgi verilmiş daha sonra ekoeleştiri veya ekofolklor yaklaşımlarının halk edebiyat metinleri üzerinde kullanımı, halk bilimi ve çevre ilişkisinin yansıması olarak geleneksel ekolojik bilgi konusu üzerinde durulmuştur. Burada Türk halk anlatmalarında ilgili konulara ilişkin olarak yapılan incelemelere yer verilmiştir. Sonrasında ise Kırgız Türk Halk Edebiyatı sahasından derlenerek yazıya aktarılmış efsane metinlerinde yer alan çevreye ilişkin kavramlar ekofolklor yaklaşımıyla içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Kırgız Türk Efsanelerinde insan- doğa ilişkisinin, Türk kültürünün doğaya ilişkin görüşlerini açık bir şekilde yansıttığı, efsane metinlerinin doğaya ilişkin bilgilere yer veren çevreci metinler olduğu tespit edilmiştir.