ENFLASYONUN SOSYAL AĞLARDA İNŞASI: AKTÖR-AĞ TEORİSİ (AAT) BAĞLAMINDA İKTİSADİ GÖSTERGELERİN TOPLUMSAL KURGUSU

Abstract

Bu çalışma, enflasyonu kurumlar, ölçüm protokolleri ve dijital dolaşımın kesişiminde kurulan sosyoteknik bir düzenek olarak ele almaktadır. TÜİK ile ENAG arasındaki ayrışma, Aktör-Ağ Teorisi (AAT) çerçevesinde analiz edilerek; hem nicel verilerin üretilmesi, dolaşıma sokulması ve iktisadi davranışa yansıması arasındaki bağların açıklığa kavuşturulması hem de göstergelerin yönetimine ilişkin ilke ile tasarım önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada kuramsal çerçeveye dayalı nitel araştırma deseni benimsenmiştir: Bu kapsamda, TÜİK ve ENAG’ın metodolojik metinleri ile bültenleri incelenmiş; ulusal basın ve sosyal ağlarda enflasyon verisi etrafında yoğunlaşan belli materyaller içerik analiziyle değerlendirilmiş; elde edilen bulgular resmî serilerle karşılaştırmalı okuma ve tutarlılık denetimleri yoluyla çapraz doğrulamaya tabi tutulmuştur. Bulgular, endeksin kamuya açıklandıktan sonra sosyal ağlar ve medya aracılığıyla beklenti oluşumunu etkilediğini; sözleşme hükümleri, fiyatlama kararları ve para politikası iletişiminde temel referans noktası olarak kullanıldığını; ayrıca ücret pazarlıklarında belirgin bir yönlendirici etki yarattığını göstermektedir. Farklı ağ kurgularının ölçüm düzeyini, oynaklığı ve tepki hızını değiştirdiği; bunun da beklentilerin oluşumunu ve gelir dağılımına yansıyan sonuçları doğrudan etkilediği saptanmıştır. Bu çerçevede özellikle şu alanlara yoğunlaşılmıştır: AAT ve performatiflik tartışmalarını birleştiren analitik yaklaşım; doküman incelemesini basın ve sosyal ağ içerikleriyle bütünleştiren metot; kapsam, harcama ağırlıklarının kaynağı, basit endeks yöntemi, örneklem kurallarına ilişkin üstveri şeffaflığı ve buna eşlik eden kısa etki değerlendirmesi; sosyal veri takibine dayalı iletişim düzeni. Bir arada ele alındığında, bu unsurlar güvenilirliği kişilerden yeniden üretilebilir süreçlere kaydırır ve karşılaştırılabilir, denetlenebilir ve politika yapımı açısından anlamlı enflasyon göstergelerini destekler.