YAPAY ZEKÂNIN DEMOKRASİYE ETKİLERİ: FIRSATLAR VE TEHDİTLER

Abstract

Yapay zekâ (YZ) teknolojisinin hızla gelişmesi, toplumsal yaşamın pek çok noktasında değişimlerin yaşanmasına neden olmaktadır. Seçim sistemleri, oy verme davranışları, seçim güvenliği gibi konularda da etkisini göstermeye başlayan YZ teknolojisi, demokrasi ile çok katmanlı bir etkileşime girmiştir. Bu bağlamda demokrasi kavramı üzerinde bir yandan dönüştürücü fırsatlar sunan YZ teknolojisi diğer yandan demokrasi adına ciddi tehlikeler barındırmaktadır. Siyasal seçimleri daha denetlenebilir hale getirme, kamusal hizmetlerin etkinliğini artırma, seçmen katılımını kolaylaştırma ve karar alma süreçlerini veri temelli hale getirme gibi demokratik katkılarının yanında özellikle etik dışı ve denetimsiz kullanımı nedeniyle dezenformasyon ve manipülasyon, gözetim toplumuna dönüşüm, algoritmik ayrımcılık ve demokratik hesap verebilirliğin zayıflaması gibi riskler de arz eden YZ teknolojisi, demokrasiye kalıcı hasarlar verebilecek bir potansiyele haizdir. Bu itibarla çalışmada, YZ teknolojisinin demokrasi kavramı üzerindeki bu ikili etkisi, hem teorik bir çerçeveyle hem de güncel örnekler ışığında ele alınmıştır. Çalışma; seçim güvenliği, ifade özgürlüğü ve kamusal alanın YZ ile yeniden şekillenmesi gibi konulara odaklanarak, demokrasinin temel ilkelerinin, içinde bulunduğumuz yeni teknolojik bağlamda nasıl korunabileceğine yönelik çözüm önerileri sunmaktadır.