Koronavirüs (COVID-19) salgınının akademisyenlerin beslenme alışkanlıkları ve stres düzeyleri üzerine etkisi: Bitlis Eren Üniversitesi örneği / The effect of the coronavirus (COVID-19) pandemic on nutritional habits and stress levels of academician: The case of Bitlis Eren University

Abstract

Araştırmamız Bitlis Eren Üniversitesindeki akademisyenlerin pandemi sürecindeki beslenme alışkanlıklarındaki değişimi ve stres düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılan tanımlayıcı bir araştırmadır. Veriler yüzyüze anketle toplanmıştır. Anket formu literatür taramasıyla hazırlanan 26 tanımlayıcı soru, "Koronavirüs Salgınının Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları Üzerine Etkisinin Önemine İlişkin Görüşlerini Ortaya Koyan 5'li Likert Ölçeği" ve "Algılanan Stres Ölçeği" nden oluşmaktadır. Çalışmaya 145 erkek, 71 kadın olmak üzere toplamda 216 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 37.43 ± 7.54, boy uzunluğu ortalaması 171.98 ± 9.12 cm, vücut ağırlığı ortalaması 76.90 ± 15.52 kg'dır. Pandemide erkekler paket-servisini (p=0.017) daha fazla kullanmıştır; kadınların stresi daha çok artmıştır (p=0.010); öğün sayısı kadınlarda(p=0.046), BKİ'si zayıf sınıfında olanlarda (p=0.004) daha çok artmıştır; uyku problemlerini kadınlar (p=0.039), 23-34 yaş aralığındakiler (p=0.003) daha çok yaşamıştır; korunma adına şifalı ürünleri kadınlar (p=0.039) daha çok kullanmıştır. Pandemide 23-34 yaş aralığındakilerde gıda harcaması (p=0.021), içecek tüketimi (p=0.002), öğün düzeni problemleri (p=0.012) daha çok artmıştır; araştırma görevlilerinin yeme arzuları (p=0.026), içecek tüketimlerii (p=0.032) daha çok artmıştır. ASÖ kadınlarda (p<0.001), kronik rahatsızlığı olanlarda (p=0.033), bekarlarda (p=0.045), geliri giderine eşit olanlarda (p=0.017), araştırma görevlilerinde (p=0.003), pandemide; beslenmesine yeterli ve dengeli olması açısından çok kötü diyenlerde (p<0.001), beslenmesinin etkilediğini belirtenlerde (p=0.015), beslenme harcamasının bazen etkilendiğini söyleyenlerde (p=0.005), kilosu artanlarda (p=0.007), paket servisinin arttığını söyleyenlerde (p=0.003), 4 öğün beslenenlerde (p=0.009), stres düzeyinin çok arttığını söyleyenlerde (p<0.001), gelirinin azalıp giderinin sabit kaldığını söyleyenlerde (p=0.013) daha yüksek bulunmuştur. Pandemide bireyler yeterli ve dengeli beslenme yönünden bilinçlendirilmelidir. Fiziksel aktivitenin önemi anlatılmalı, kısıtlama dönemleri için alternatif fiziksel aktiviteler (ev içi egzersizler) ve beslenme önerileri (enerjisi yüksek ürünlerden uzak durulması) tavsiye edilmelidir. Uzun süre evde kalanlara sosyal ve psikolojik destek verilerek kaygı ve streslerinin azaltılması sağlanmalıdır. Stres ve kaygıyla baş etme eğitimleri verilmelidir. Beslenmenin stres üzerindeki etkisine yönelik bilinçlendirmeler yapılmalıdır. Bireylerin stresliyken besinleri yeterli ve dengeli alması, sağlıklı olmayan gıdalardan uzak durması sağlanmalı ve bu konuda gerekli uyarılar yapılmalıdır.