Son yıllardaki Van Gölü seviye değişimlerinin analizi / Analysis of Van Lake level changes in recent years

Abstract

Kapalı bir havza içinde yer alan Van Gölü geçmişte olduğu gibi günümüzde de önemli seviye değişimleriyle gündeme gelmektedir. Bu seviye değişimlerinin tespiti kadar sebeplerinin de belirlenmesi bilim dünyası ve ekolojik yaşam için önem arz etmektedir. Geçmiş yıllardaki seviye değişimleriyle ilgili farklı yöntem ve tekniklerle birçok çalışma yapılmıştır. Bu tez çalışmasında son yıllara ait Van Gölü'nde meydana gelen su seviyesi değişimleri iki farklı yöntemle analiz edilmiş ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Bunlardan ilkinde son yıllarda kullanılmaya başlanan sezgisel zaman serisi yöntemlerden bir olan LSTM yöntemiyle 2000-2020 yılları arasında göl seviyelerindeki değişimin tahmini yapılmıştır. İkincisinde ise 2010-2020 yılları arasındaki su seviye değişimleri meteorolojik ve hidrolojik veriler kullanılarak Su Bütçesi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında son yıllarda meydana gelen Van Gölü'ndeki seviye değişimlerinin nedenleri tartışılmıştır. Özellikle 2014 yılından sonraki değişimlerin hidrometeorolojik olabileceği, ancak 2010-2013 yılları arasındaki olağandışı seviye değişimlerinin ise yer kabuğu hareketleri, göl tabanından olan su ve gaz çıkışı gibi başka sebeplere bağlanabileceği sonucuna varılmıştır. Bu değişimlerin gelecekte de devam edebileceği vurgulanmış bu konuda faklı disiplinlerle daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmiştir.