Ilısu barajı dipsavak performansının sayısal modelle belirlenmesi / Determination of Ilisu dam outlet performance by numerical model

Abstract

Ilısu Barajı ve Hidroelektrik santrali ülkemizin en önemli projelerinden biridir. Tamamlandığında ülke ekonomisine yılda yaklaşık 300 Milyon $ katkı sağlaması beklenmektedir. Barajın en dikkat çekici mühendislik tasarımlarından birisi, 12 m çaplarında ve yaklaşık 1 km uzunluğundaki derivasyon tünellerinin dipsavak yapılarına dönüştürülmesi çalışmalarıdır. Bu çalışmada Ilısu Barajı dipsavak ve havalandırma tünellerinin, farklı akım ve tasarım koşulları altındaki hidrodinamik davranışları Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (HAD) kullanılarak incelenmiş ve bazı alternatif tasarımlar geliştirilmiştir. Elde edilen veriler öncelikle Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından yapılan model deneyleri ile karşılaştırılmış ve daha sonra fiziksel deneylerde elde edilmesi mümkün olmayan analizler HAD yardımıyla yürütülmüştür. Analizler Flow-3D yazılımı ve iki fazlı türbülanslı akış modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. HAD analizlerinden elde edilen ilk sonuçlar model deneyleriyle uygun sonuçlar vermiştir. Daha sonra geliştirilen farklı alternatif tasarımlarında ise havalandırıcı performansı bakımından DSİ’nin orijinal tasarımına göre %50 - %100 arasında verim artışı sağlanmıştır.