http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15260 2026-04-23T06:50:36Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15471 EBU’L-BEREKÂT EN-NESEFÎ’NİN NESİH ANLAYIŞI ABU'L-BEREQAT EN-NESEFI'S APPROACH OF NASIH DOĞAN, Fatih Bu çalışmada Hanefî fıkıh usûlü âlimlerinden Ebü’l-Berekât en-Nesefî’nin nesih anlayışı hakkında bilgi verilmiştir. Usulcüler arasında neshin sözlük anlamını belirlemede farklı görüşler ortaya konulmuştur. Nesefî’ye göre nesih sözlükte ref, izâle ve nakil anlamlarında kullanılmaktadır. Terim olarak nesih, Allah katında malum olan mutlak hükmün müddetinin bittiğini beyan etmektir. Nesefî, İslam dininde neshin olmadığı ve olamayacağı görüşünü savunan müslümanları, aklî ve naklî deliller getirerek neshi kabul etmeyen Yahudileri ve neshi kabul etmekle birlikte neshin hakiki manasını ref olarak gören Gazâlî ve Bakıllânî’yi ve Ku’an’ın Kur’an’ı, sünnetin de sünneti neshedebileceği savunan imam Şâfiî’yi eleştirmektedir. Nesefî’ye göre aynı bilgi değerine sahip olan Kur’an ve mütevâtir sünnet birbirlerini neshedebilir. Ancak haber-i vâhid, kıyas ve icmâ kesin bilgi değerine sahip olmadıkları için nâsih olamazlar. Nesih, hükmün ve metnin neshedilmesi, metni bâki kalıp hükmün neshedilmesi ve hükmü bâki kalıp metnin neshedilmesi olmak üzere üç şeklinde gerçekleşmiştir. İmam Şâfiî’ye göre nass üzerine yapılan ziyade tahsis ifade etmektedir. Nesefî ise nass üzerine yapılan ziyadeyi nesih olarak görmüştür. 2023-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15470 Islamic Gravestones in the Cemetery of Derbend City, in Dagestan Region, Southern Russia during the twelfth century AH/ Eighteenth century AD: “A Study of Form and Content” ELKHİER, Muhammad Nasir Ismail Bu araştırma, h. 12. yüzyıl/m. 18. yüzyılın sonlarına tarihlenen Dağıstan Derbend Mezarlığı'ndaki İslami Mezar Taşları resimli kataloğunun tanımlayıcı bir çalışmasını sunmaktadır (tüm tarihler hicrî takvim veya sayılarla Farsça takvim olarak belirtilmiştir). Derbend mezarlığında KīrkliLiyār veya Narin-Kala, Dūl-Dūl ve Šaykalalāḥ denilen üç yerde yaklaşık 43 mezar taşı kayıtlı olduğu ortaya çıktı. Camilerin içinde, müzelerde herhangi bir mezar taşı tespit edilemedi. Yapılan arkeolojik alan çalışmalarında h. 12. yüzyıl/m. 18. yüzyıla sonlarına ait daha önce önceki kazılardan çıkarılan bazı mezar taşı parçalarından başka bir şeye rastlanmamıştır. Yine bazı müze ve türbelerde aynı zamana tarihlenmemiş bu türden parçalar bulunmuş. Ancak bunlar da m. 19. yüzyılın başlarına aittir. Derbend Mezarlığı'nın ziyareti sırasında tez sahibi Muhammed Nasır İsmail tarafından Derbend Mezarlığı'nın arkeolojik saha araştırması neticesinde, etnografik kültürel ve maddi kayıtlar, mezar taşlarının kullanımları, dini cenaze törenleri ve sözleri elde edilmiştir. Daha sonra elde edilen bu içerik orijinal Arapça, Farsça ve Türkçe-Dağıstanî metinlerinden modern İngilizceye çeviriyi tamamladıktan sonra, Arapça orijinal metinler okundu ve Latinceye çevrildi. 2023-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15469 جَرَيان القياس في الحُدُود والكفَّارات عند الأصوليين وأثر الاختلاف في الفُرُوع الفقهية Sanır, Yunus Araştırmamız, her âlim, müçtehit ve hukukçu için gerekli olan ayrıca İslam fıkıh ve usûlünün en önemli ve yenilenen bir kaynağı olan kıyâs ile ilgilidir. Hükümler ve nasslar sayılı ve sınırlıdır. Ancak ortaya çıkan yeni olaylara ve fıkhî gelişmelere göre nasslardan hüküm çıkarma eylemi için açık bir alan bulunmaktadır. Kabul görmüş İslami mezheplerin çoğunun, kıyâsın, İslam hukukunun kaynaklarından biri olarak gösterilmesi konusunda hemfikir olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, bazı furu konularında kıyâsın uygulanabilirliği konusunda farkı görüşler ve tartışmalar bulunmaktadır. Bu konular arasında, şer'î metinlerle bilinen had, kefaret ve takdirler bakımından kıyasın uygulanabilme meselesi vardır. Bazı ekoller bunları kesin olan nasslara bağlayarak kıyâs olmadığını iddia etmiş ve bunun metnin anlamından, ibarenin ifadesinden ve mefhumundan elde edilen bir çıkarım olduğunu belirtmiştir. Cumhur ise kendisiyle bağlantı yapılabilecek illetin bilindiği için bunun kıyas yolu ile naslardan elde edildiğini iddia etmiştir. Aralarındaki tartışmalardan elde edilen önemli sonuçlara bu çalışmamızda yer verilmiştir.; صخللما َ ثحبلا لوانتي يذلا سايقلبا قَّ لعتت ،هلوصأو يملاسلإا هقفلا رداصم نم ٍ د ِّ دجتم مهم ردصبم قَّ لعت اله ةيضق لك هجاتيح هيقفو دهتمج لكو لماع ةدودمح صوصنلاو ماكحلأاف ؛ ثداوحلل ا ً حوتفم صوصنلا نم ماكحلأا جارختساو طابنتسلاا لامج ىقبيو ، مله نأ لاإ ،ةعيرشلا رداصم نم ردصمك سايقلبا ذخلأا ىلع ةقفتم ةبرتعلما ةيملاسلإا بهاذلما بلاغ نأ عمو .ةيهقفلا تادجتستلماو تايئزج في اً فلاخ تاراَّ فكلاو دودلحا في سايقلا نيارج ُ ةيضق لئاسلما هذه نمو ،اهيف سايقلا نيارج لوح ملهاوقأ اهيف ترثك ةيهقف ةللاد نم اًطابنتسا هلعج انمإو ا ً سايق كلذ برتعي لمو هيلع صوصنلمبا بهاذلما ضعب اهقلحأف ،ةيعرشلا صوصنلبا ةمولعلما تارَّدق ُ لماو قلحأو ،هموهفمو هقوطنمو صنلا لالخاو ،اهلُّقعت نكيم ةمولعم اهيف ةلعلا نلأ ؛سايقلا قيرط نع هيلع صوصنلمبا روهملجا اه نيبنت مهنيب ف ثحبلا في اهتنيب ةمهم تارثم هيلع عاطتسلما ردق . :ةيحاتفلماَتاملكلا 2023-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15468 Kummî ve Tûsî Tefsirlerinde Hilâfet Meselesi Şanlı, İlyas Hilâfet, Şia’nın en önemli meselelerindendir. Henüz yeni kurulmuş olan İslâm Devleti’nin liderliğini, Hz. Peygamber’in vefatından sonra kimin üstleneceği meselesi şeklinde özetlenebilecek olan bu husus İslâm ümmeti arasında ilk zamanlardan günümüze kadar tartışma konusu olagelmiştir. Sünnî anlayışta ilk dört halifenin sıralaması doğrultusunda bir halifelik sıralaması anlayışı hâkimdir. Şia’da ise genel olarak Hz. Peygamber’in vefatından sonra hilâfetin Hz. Ali’nin hakkı olduğu ve Hz. Ali’den önce halifelik yapanların onun hakkını gasp ettikleri anlayışı yaygındır. Bu anlayış zaman zaman gizliden gizliye gündeme getirilirken zaman zaman da açık bir şekilde dillendirilmiş ve kayda geçirilmiştir. Kayda geçirilen görüşlere baktığımızda karşımıza iki farklı tutum ortaya çıkmaktadır: Görüşlerini aşırıya kaçmadan savunan mutedil bir grup ve görüşlerinin doğruluğunu ispat etmek için hiçbir kural tanımayan bir grup. İlk grubun mensupları görüşlerinde belirli bir usul takip ederek bu çizgiyi aşmazken ikinci grubun mensupları ise usul tanımadan her türlü bilgiyi kullanmakta herhangi bir beis görmemektedirler. Öyle ki kendi görüşlerinin doğruluğunu ispatlama adına ayetleri bağlamından kopararak yorumlamaktan çekinmemektedirler. İşte bu çalışma, bahsi geçen iki grubun anlayışlarını mukayese etme hedefini gütmektedir. Çalışmada ilk grubun temsilcisi olarak Tûsî’nin tefsiri, ikinci grubun temsilcisi olarak da Kummî’nin tefsiri ele alınmıştır. Adı geçen müfessirlerin hilâfet meselesi ile ilişkilendirdiği ayetlere bakış açıları mukayese edilmiştir. Böylece ilmî bir çalışmada usul tanımamazlığın varabileceği sonuçlar gözler önüne serilerek usulün öneminin ortaya çıkması hedeflenmiştir. 2023-01-01T00:00:00Z