http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15259 2026-04-23T06:58:27Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15402 Mehmet Âkif Ersoy'un Tefsir Anlayışı Turşak, Musa Öz Mehmed Âkif (1873-1936), son dönem İslam dünyasının önemli düşünür ve şairlerinden biridir. Müslümanların geri kalmışlığını ve çektikleri sıkıntılarının sebeplerini Kur’an’dan uzaklaşmaya bağlamış ve kurtuluşun reçetelerini yine Kur’an’da aramıştır. Kurtuluş Savaşı yıllarında memleketi karış karış gezerek halkı, vaaz ve nasihatlerle irşad etmiş, aynı zamanda yazdığı makale ve şiirlerle de onları bilinçlendirmeye çalışmıştır. Halkın şiire olan ilgisi, Mehmet Âkif’i, vaazlarında ele aldığı ayetleri şiirlerle açıklamaya sevk etmiştir. Safahat adlı eserinde yazdığı şiirlerinde Âkif, bazen bir ayet veya bir hadisi esas alıp hemen altına bunlardan anladıklarını dizelere dökmüştür. Bazen bir konuyu açıklarken satır aralarında ayetleri iktibas etmiş, bazen de ayeti lafzen vermese de satır aralarında ayetlerden manevî iktibaslarda bulunmuştur. Mehmet Akif, Müslümanların acil çözüm bekleyen problemlerine Kur’an merkezli çözümler üretmeye çalışmıştır. Bundan dolayı yazılarında Kur’an’ın etkisinde kaldığı görülmektedir. Bu makalede Âkif’in manzum ve düz tefsir yazılarındaki üslûbunu ve tefsir anlayışını ele almaya çalışacağız. Bu bağlamda, Âkif’in doğrudan ele aldığı veya manevî iktibasta bulunduğu ayetleri nasıl yorumladığı ve hangi yöntemlere başvurduğu analiz edilecektir. 2022-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15401 Ahmed Cevdet Paşa’nın Emsile Kitabı Üzerine Yaptığı Ta‘lîkât Sancar, İbrahim Eğitim ve öğretim, medeniyetlerin temelini oluşturan etkili unsurlardan biridir. Birçok medeniyet, kendisine ait bir eğitim sistemi geliştirmiştir. İslam Medeniyeti de medreseleri temel eğitim ve öğretim kurumu olarak benimsemiştir. Cevdet Paşa, Osmanlı eğitim ve öğretim kurumu olan medreselerde kaliteli bir öğrenim görmüştür. Cevdet Paşa, derslerinde başarılı bir öğrencidir. Bu başarı onu, medrese derslerinde okutulan kitaplara ta‘lîk ve hâşiye yazacak bir seviyeye ulaştırmıştır. Cevdet Paşa’nın yaşadığı dönemde dünyada savaşlar, ekonomik değişimler, siyasi ve kültürel etkileşimler oluşmuştur. Bu olaylar, devletin yönetiminde yer alan birçok kişiyi etkilediği gibi Cevdet Paşa’yı da etkilemiş ve onun devletin birçok kurumunda görev almasına sebep olmuştur. Cevdet Paşa, görevinde yoğunluk yaşamasına rağmen medreselerde eğitim kalitesinin artması için emek sarf etmiştir. Konuyla ilgili olarak Türkçe ve Arapça özgün eserler yazmıştır. Onun özgün eserlerinden birisi de, Arapça telif edilen ve medreselerde ders kitabı olarak okutulan bazı kitaplara yazdığı ta‘lîkâtlardır. Bu eserler bir arada basılmış olup çoğu başlangıç aşamasında kalmıştır. Cevdet Paşa, Emsile, Binâul-ef‘al, Netâicü’l-efkâr, Mutavvel, Şâfiye kitapları üzerine ta’likât yazmıştır. Cevdet Paşa’nın yazdığı bu eser üzerine tarafımızca yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır. Cevdet Paşa Türkçe üzerine çalışmalar yaptığı gibi Arapça üzerinde de çalışmalar yapmış ve bu eseri yazmıştır. Bu çalışmada Cevdet Paşa’nın kütüphane raflarında gizli kalmış bu eserini incelemek ve tanıtmak hedeflenmiştir. Bu sebeple ülkemizdeki dilbilim alanına bir katkı sağlamak için böyle bir çalışma yapılmıştır. Bu makalede Cevdet Paşa’nın adı geçen eserinin bir bölümü olan Emsile üzerinde çalışma yapılmıştır. Makalede, ta‘lîkât kavramı ve medreselerde okutulan Emsile kitabı hakkında bilgi verilmiştir. Cevdet Paşa’nın Emsile’ye yaptığı taʻlîkâtı Türkçe ve Arapça kaynaklardan yararlanılarak eser inceleme çalışması yapılmıştır. 2022-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15400 Ebu’l-Berekât en-Nesefî’nin Nesih Anlayışı Doğan,Fatih Bu çalışmada Hanefî fıkıh usûlü âlimlerinden Ebü’l-Berekât en-Nesefî’nin nesih anlayışı hakkında bilgi verilmiştir. Usulcüler arasında neshin sözlük anlamını belirlemede farklı görüşler ortaya konulmuştur. Nesefî’ye göre nesih sözlükte ref, izâle ve nakil anlamlarında kullanılmaktadır. Terim olarak nesih, Allah katında malum olan mutlak hükmün müddetinin bittiğini beyan etmektir. Nesefî, İslam dininde neshin olmadığı ve olamayacağı görüşünü savunan müslümanları, aklî ve naklî deliller getirerek neshi kabul etmeyen Yahudileri ve neshi kabul etmekle birlikte neshin hakiki manasını ref olarak gören Gazâlî ve Bakıllânî’yi ve Ku’an’ın Kur’an’ı, sünnetin de sünneti neshedebileceği savunan imam Şâfiî’yi eleştirmektedir. Nesefî’ye göre aynı bilgi değerine sahip olan Kur’an ve mütevâtir sünnet birbirlerini neshedebilir. Ancak haber-i vâhid, kıyas ve icmâ kesin bilgi değerine sahip olmadıkları için nâsih olamazlar. Nesih, hükmün ve metnin neshedilmesi, metni bâki kalıp hükmün neshedilmesi ve hükmü bâki kalıp metnin neshedilmesi olmak üzere üç şeklinde gerçekleşmiştir. İmam Şâfiî’ye göre nass üzerine yapılan ziyade tahsis ifade etmektedir. Nesefî ise nass üzerine yapılan ziyadeyi nesih olarak görmüştür. 2022-01-01T00:00:00Z http://dspace.beu.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/15399 Riskin Etimolojisi ve Tarihi Serancamı Tozal,Ömer Risk, en eski insani tecrübelerden biridir. Geçmiş uygarlıklar, gelecekte karşılaşabileceği tehlikelere karşı önlem almaya çalışmışlardır. Ancak başvurdukları yöntem günümüz toplumundaki karar verme bilincine uygun değildir. Zira onlar, kâhin gibi kimselere danışmışlardır. Başlarına gelen musibetleri tanrının öfkesi olarak yorumlamaları bu durumu teyit etmiştir. Bundan dolayı günümüz insanında karar vermenin temel faktörlerinden biri olan risk, o toplumlar için pek önem arz eden bir kavram olmamıştır. Bu durum risk kelimesinin kadim uygarlıklardaki kullanımının az olmasına sebep olmuştur. Riskin eski toplumlarda az kullanımına bağlı olarak etimoloji sözlüklerinde risk hakkında detaylı bilgilere ulaşılmamaktadır. Risk kelimesinin etimolojisi hakkındaki bilgilere daha çok bu kavram hakkında yazılan müstakil eserlerde rastlanılmaktadır. Bu çalışmalar çerçevesinde riskin; risicare, cliff, rhiza, riscum, periculum ve rızk kelimeleri gibi İtalyanca, Latince, Arapça başta olmak üzere farklı dil ailelerinden geldiğine yönelik iddialar bulunmaktadır. Riskin kökeni hakkında ileri sürülen kelimelerin ortak noktası, şans ve talihe dayalı bir tasavvur sunmasıdır. Bundan hareketle risk, bir tehlike olasılığını ifade etse de riskin kadim toplumlarda şansa, talihe dayalı bir tasavvura sahip olduğu söylenebilir. Ancak 13. yüzyıldan itibaren riskin anlam içeriğindeki olasılık kelimesinin tasavvurunda değişiklikler meydana gelmiştir. Bu durum riskteki tasavvurun da değişmesine sebep olmuştur. Sonuç olarak olasılık özellikle sanayileşmeyle birlikte öngörülemez olan risk tahmin edilebilir hale gelmişt ve farklı bir anlam yelpazesine sahip olmuştur. 2022-01-01T00:00:00Z